Autorem artykułów jest lek. med. Krzysztof Błecha, internista i specjalista rehabilitacji medycznej w Centrum Ziołolecznictwa Ojca Grzegorza

Informacje zamieszczone na tej stronie służą wyłącznie do celów edukacyjnych, nie mogą być zastępstwem profesjonalnego medycznego doradztwa. Stan zdrowia i wszelkie jego zaburzenia winny być konsultowane z właściwymi służbami medycznymi. Przed podjęciem jakiegokolwiek działania związanego z terapią radzimy poinformować swojego lekarza o takim zamiarze.
Przed użyciem preparatów opisanych w artykułach, zapoznaj się z treścią ulotki dołączonej do opakowania bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.

Zioła, a cukrzyca

Historia terapii cukrzycy „zakorzeniona jest w ziołolecznictwie”. Pierwsze leki obniżające poziom glukozy w surowicy krwi były wszakże lekami roślinnymi. Najczęściej były to ziele rutwicy, naowocnia fasoli i korzeń żeń – szenia. Stosowano je pojedynczo lub
w kompozycji z innymi ziołami, najczęściej moczopędnymi.
W dobie nowoczesnych leków stabilizujących poziom glukozy w surowicy krwi używanie ziół do tych celów stało się rzadkością. W Centrum Fitoterapii polecamy czasami stosowanie ekstraktu z korzenia żeń-szenia w początkowym stadium cukrzycy. Najczęściej zalecamy pojedynczy surowiec dostępny w preparacie Ginsengbon lub skojarzony
z ekstraktem z miłorzębu japońskiego tak jak w preparacie Memobon.
Rola ziół w leczeniu cukrzycy koncentruje się obecnie na profilaktyce i przeciwdziałaniu powikłaniom, które to schorzenie ze sobą niesie.
Kluczowym surowcem zielarskim stosowanym w cukrzycy jest wspomniany już miłorząb japoński (ginko biloba), który ze względu na swój skład (flawonoidy, terpeny) przeciwdziała powikłaniom naczyniowym cukrzycy. Związane jest to z pozytywnym wpływem na mikrokrążenie oraz na własności reologiczne krwi.
Wyciąg z miłorzębu japońskiego:
- w obrębie śródbłonka naczyń zwiększa uwalnianie czynnika rozszerzającego naczynia EDRF oraz prostaglandyn,
- w obrębie mięśni gładkich naczyń zmniejsza pozaneuronalny rozpad katecholamin,
Ponadto hamuje agregację trombocytów poprzez wpływ na ich błonę komórkową
i stymulację, uwalniania prostacykliny oraz działanie antyoksydacyjne.
Ekstrakt z liścia Miłorzębu łączyć można z kwiatostanem głogu. Takie połączenie wskazane jest u diabetyków z chorobą wieńcową lub niewydolnością krążenia. Kwiatostan głogu (Crataegus Oxycanta) poprawia ukrwienie mięśnia sercowego, wzmacniając jednocześnie siłę jego skurczu.
Jeżeli osoba chora na cukrzycę cierpi również na żylaki dobrą kompozycję znajdzie
w Venobonie zawierającym oprócz miłorzębu także ekstrakt z owoców kasztanowca (Aesculus Hippocastanum), który obniża przepuszczalność i łamliwość naczyń żylnych
i włosowatych, poprawiając ponadto stan śródbłonka naczyń krwionośnych. Wykazuje on także działanie przeciwzapalne w obrębie układu naczyniowego.
Jeżeli chory na cukrzycę ma dodatkowo podwyższony poziom cholesterolu, oprócz miłorzębu, zalecamy stosowanie preparatu Lipobon zawierającego ekstrakt z liścia karczocha (Cynarae Scolymus), który od dawna znany jest jako surowiec zielarski obniżający poziom cholesterolu w surowicy krwi poprzez hamowanie jego syntezy w wątrobie oraz zwiększanie jego wydzielania z żółcią. Zazwyczaj do Lipobonu dodajemy Chitobon (stosowany przed jedzeniem – zwłaszcza tłustym). Zawiera on chitosan (substancję otrzymaną ze skorupiaków morskich), który pęcznieje w żołądku wchłaniając zawarte w pokarmie tłuszcze. Dodatkowo zmniejsza uczucie głodu. Drugim składnikiem Chitobonu jest chrom organiczny pod postacią drożdży z dużą zawartością chromu.
Chrom wchodzi w skład czynnika tolerancji glukozy. Niedobór chromu źle wpływa na metabolizm insuliny.
Jeżeli chory cierpi na nadwagę, (jakże częstą w 2 typie cukrzycy) oprócz Chitobonu zalecamy Adipobon, który zawiera CLA (sprzężony kwas linolowy) wykazujący również pozytywne działanie przy objawach cellulitu.
Jednym z najbardziej newralgicznych miejsc narażonym na uszkodzenie w przebiegu cukrzycy jest siatkówka oka. Dlatego zalecamy pacjentom stosowanie preparatów z borówki czarnej (ale tych o deklarowanej zawartości antocyjanów ) – my używamy ekstraktu o zawartości 25% antocyjanów (jest to ilość kilkadziesiąt razy większa niż w suszonych owocach). Niezwykle ważna dla siatkówki jest luteina, karotenoid – bardzo korzystnie wpływa na plamkę żółtą. Korzystny dla siatkówki jest również betakaroten oraz witaminy antyoksydacyjne.
Wszystkie te składniki zawarte są w Oculobonie, który zalecamy stosować 1 do 2 kapsułek dziennie w zależności od stopnia uszkodzenia siatkówki.

Retinopatia cukrzycowa

Co łączy oczy a konkretnie ich newralgiczne miejsce jakim jest siatkówka z cukrzycą i nadciśnieniem.
W źle „prowadzonej” cukrzycy, gdy chory nie dba o prawidłowy poziom cukru w surowicy krwi, dochodzi do uszkodzenia siatkówki co początkowo przejawia się zaburzeniami widzenia a w stanie skrajnym – ślepotą.
Uważa się, że 20% ludzi niewidomych w Polsce to ludzie, którzy utracili wzrok na skutek cukrzycy.
Nadciśnienie tętnicze krwi to także choroba w której może dojść do uszkodzenia siatkówki. Na szczęście dla chorych do uszkodzenia dochodzi rzadziej a narastanie uszkodzeń jest wolniejsze niż w cukrzycy.

Co zatem powinni robić ludzie chorzy na cukrzycę i nadciśnienie:
1. Raz w roku kontrolować wzrok u okulisty, gdyż retinopatia zdiagnozowana w stadium początkowym bardzo dobrze poddaje się leczeniu,
2. Stosować preparaty ziołowe poprawiające ukrwienie i metabolizm siatkówki.
3. Dbać o prawidłowy poziom glukozy w surowicy krwi.

Podstawowym od dziesięcioleci surowcem zielarskim w leczeniu siatkówki jest owoc borówki czarnej. Można spożywać surowe owoce lub zażywać ekstrakt. Drugą substancją naturalną zalecaną zwłaszcza w uszkodzeniach plamki żółtej (najważniejsze miejsce w siatkówce) jest Luteina. Okuliści zalecają również Beta karoten oraz witaminy antyoksydacyjne (witaminę E, witaminy z grupy B i witaminę C).
Wszystkie te substancje można znaleźć w preparacie Oculobon, który jest rutynowo stosowany u chorych na cukrzycę w Centrum Ziołolecznictwa Ojca Grzegorza. Poza Oculobonem zalecamy też często Venobon, który zawiera w swym składzie ekstrakt z owocu kasztanowca i ekstrakt z miłorzębu japońskiego (Ginkgo bilobae). Oba te surowce poprawiają krążenie krwi w naczyniach żylnych i włosowatych, a ukrwienie w naczyniach włosowatych to pięta Achillesowa cierpiących na cukrzycę.

Rola ziół w cukrzycy

Cukrzyca uznana została przez WHO chorobą cywilizacyjną. Nie mogło stać się inaczej skoro od połowy lat 80-tych liczba zachorowań na tą chorobę wzrosła sześciokrotnie. Na świecie cukrzycę ma 260 mln ludzi (dane na 2008 r.), a prognozy są jeszcze gorsze. Do 2025 roku na to schorzenie chorować będzie prawdopodobnie 380 milionów ludzi.

Zioła używane są w 2 celach:
1. Do stabilizacji poziomu cukru we krwi,
2. Do przeciwdziałania powikłaniom cukrzycowym.
Ten drugi cel jest w obecnej dobie ważniejszy i zioła do tego celu nadają się lepiej.

Do stabilizacji poziomu glukozy w surowicy krwi wykorzystywane są najczęściej:
Owocnia fasoli – pobudza ona wydzielanie insuliny z wysp trzustkowych. Zwiększa ponadto ilość wydalanego moczu co ma znaczenie w cukrzycy. Niektórzy autorzy porównują siłę działania 1 filiżanki naparu z surowca z 3 jednostkami insuliny.
Liść morwy białej – obniża poziom glukozy w surowicy poprzez hamowanie wchłaniania węglowodanów z jelit. Zapobiega także poposiłkowemu wzrostowi poziomu glukozy w surowicy krwi. Liść morwy zwiększa ponadto ilość wydzielanej insuliny. Podawany jako napar łącznie z liściem borówki czarnej i owocni fasoli obniżał zarówno poziom glukozy w surowicy krwi jak i poziom hemoglobiny glikozylowanej HbA1c.
Liść pokrzywy – podobnie jak liść morwy hamuje wchłanianie się węglowodanów w jelitach i ten mechanizm jest prawdopodobnie odpowiedzialny za jego nieznaczne hypoglikemizujące działanie na organizm. Liść pokrzywy pomocny jest w utrzymaniu w prawidłowym stanie dróg moczowych, gdyż wykazuje nieznaczne działanie moczopędne.
Korzeń żeń-szenia jest surowcem zielarskim, który wpływa na metabolizm glukozy poprzez stymulację wydzielania insuliny oraz zwiększenie magazynowania glukozy w postaci glikogenu w wątrobie. Powoduje on także redukcję wchłaniania się glukozy z przewodu pokarmowego do krwi. Powyższe własności żeń-szenia znajdują odzwierciedlenie w badaniach poziomu glukozy i stężenia hemoglobiny glikozylowanej (HbA1c) we krwi. Oba te parametry w wyniku stosowania korzenia żeń-szenia ulegały obniżeniu.

Inne zioła stosowane do regulacji poziomu cukru we krwi to: czosnek, cynamonowiec cejloński, liść aloesu, liść borówki czarnej oraz nasienie kozieradki.
Prawidłowa strategia stabilizacji poziomu glukozy w surowicy krwi powinna polegać na łączeniu ziół zmniejszających wchłanianie cukru z przewodu pokarmowego, takich jak np. liść morwy białej lub pokrzywy z ziołem zwiększającym wydzielanie insuliny, np. owocnia fasoli i korzeń żeń-szenia. W czasie zażywania ziół w cukrzycy należy pamiętać, że ich główna rola polega jednak na przeciwdziałaniu powikłaniom tej choroby. Dlatego tak ważne jest zalecanie diabetykom ziół poprawiających ukrwienie i działających antyoksydacyjnie, takich jak np. liść miłorzębu japońskiego. Dobre połączenie przy cukrzycy będzie stanowić mieszanka ziołowa Glukobonisan (liść morwy, owocnia fasoli, ziele pokrzywy, znamiona kukurydzy, kora cynamonowca) oraz preparat Memobon (korzeń żeń-szenia, liść miłorzębu japońskiego, magnez). Takie połączenie stabilizuje poziom glukozy, a jednocześnie zmniejsza możliwość wystąpienia powikłań cukrzycowych. Aby zmniejszyć zagrożenie cukrzycowego uszkodzenia siatkówki oka warto w cukrzycy zastosować preparaty z borówką czarną, witaminami antyoksydacyjnymi i luteiną jak np. preparat Oculobon.